گرداند ايشان را نوبتي ديگر فرستاد كه در هر جريبى از زمين زراعت با درهمى قفيزي از گندم زيادت كنند ودر روايتي آمده كه قفيزي از زرع آن زمين زيادت كنند ، ونيز امر كرد كه بر هر زمينى از زمين تاك با ده درهم ده قفيز گندم بنهند وأين از باب مقادير است ومقادير بقياس ثابت نمى گردد وثبوت أو بسماع مى تواند بود وآن با أمير المؤمنين عمر رسيده از حديث أبو هريره - رضي الله عنه - اينست سخن محيط . واز آنجا مستفاد شد كه خراج بدو نوع مى باشد خراج مقاسمه وخراج وظيفة ( إلى أن قال في ص 284 ) واما زمين وآب خراجى وعشرى در مذهب شافعي ، در أنوار شافعيه گويد كه : هر مملكتي كه امام آن را فتح كرده بقهر وزور املاك وعمارات آن تمامى غنيمت مسلما نانست وملك ايشان مى گردد بعد از قسمت ، وسواد عراق مفتوح شده عنوة وقسمت كرده شده ميان غانمان ، بعد از آن أمير المؤمنين عمر - رضي الله عنه - غانمان را استطابه خاطر كرد وايشان را از ملكيت فرو آورد ووقف ساخت سواد عراق را بر مسلمانان وبساكنان آنجا اجارت داد وخراجي كه بر سواد عراق ختم كرده اند اجر تيست منجمه كه هر سأله ادا كنند وصرف كنند در مصالح مسلمانان آنچه أهم باشد ، وجايز است صرف كردن آن بفقرا واغنيا از أهل فيئ وغير ايشان . وسواد عراق از عبادان است تا بحديثه موصل بطول ، واز قادسيه است تا بحلوان بعرض ، وبغداد ونواحي آن از جمله سواد عراق است ، وطول أو صد وشش فرسخ است وعرض أو هشتاد فرسخ است ، وگاهى كه وقف كند واقف قريه را بر قومي جايز است در آنجا ساختن مسجد ومقبره وسقايه ، اينست حكم سواد عراق واو تمامى خراجيست " . أقول : من أرد جميع ما ذكره الفاضل المذكور من تحقيقه النفيس في هذا الموضوع فليراجع الفصل الثاني من الباب السادس من الكتاب المشار إليه أعني سلوك الملوك